Ademi oslobođen, Norcu sedam godina zatvora

Od našeg stalnog dopisnika

Zagreb, 30. maja –Županijski sud u Zagrebu izrekao je danas prvostepenu presudu dvojici penzionisanih hrvatskih generala kojima se nepunih godinu dana sudilo za ratne zločine nad srpskim civilima i zarobljenicima koje je Hrvatska vojska počinila u septembru 1993. godine prilikom napada na Medački džep. Rahim Ademi je oslobođen svih tačaka optužnice, a Mirko Norac je osuđen po dve tačke na po pet godina zatvora, što je sjedinjeno u jedinstvenu kaznu od sedam godina zatvora.

Ademi se branio sa slobode, a Norac je na izdržavanju kazne od 12 godina zatvora koja mu je izrečena zbog ratnih zločina počinjenih nad srpskim civilima u Gospiću 1991. godine. Dok je za Gospić utvrđeno da je i lično ubijao srpske civile zajedno sa svojim tadašnjim saradnicima od kojih su osuđena još samo dvojica (Tihomir Orešković i Stjepan Grandić), za ratne zločine počinjene u Medačkom džepu osuđen je samo po komandnoj odgovornosti.

Radilo se, inače, o prvom predmetu koji je haški sud prepustio hrvatskom pravosuđu, koje je time bilo usmereno i „vezano” kako dokaznim sredstvima tako i samom optužnicom. Tužilaštvo zato nije produbljivalo ovaj slučaj, iako je bilo i razloga i dokaza, već je dvojicu generala prema haškim materijalima optužilo za ratne zločine počinjene tokom akcije Medački džep i to da su po komandnoj odgovornosti krivi za ubistvo najmanje 23 srpska civila i pet zarobljenika (ubijeno ih je znatno više) od kojih su neki okrutno mučeni i masakrirani, razaranje više od 300 kuća i ekonomskih objekata, ubijanje stoke, pljačkanje imovine, trovanje bunara i slično. Generali su terećeni zato što nisu sprečili, ili barem kaznili, takvo ponašanje svojih podređenih vojnika, čime su povređene ženevske konvencije o ratnim pravima i običajima.

Tokom suđenja na kojem je saslušano oko stotinu svedoka, Ademijeva odbrana (predvodio je advokat Čedo Prodanović) uspela je da dokaže da njen branjenik nije bio komandant akcije u Medačkom džepu kako je to postavila optužnica, već da je akcijom rukovodio tadašnji načelnik Glavnog štaba HV iz Zagreba Janko Bobetko (koji ju je osmislio) preko svog poverenika poslatog u Gospić admirala Davora Domazeta Loše, a na terenu je neposredni komandant bio Mirko Norac koji je predvodio 9. gardijsku brigadu „Vukovi”. Da bi se to postiglo bio je formiran specijalni komandni centar Sektor 1 na čijem je čelu bio Norac, čime je u stvari zaobiđen Rahim Ademi koji je tada bio komandant Zbornog područja Gospić (što je nešto kao vojna oblast).

Posle pritužbi komande mirovnih snaga UN na ovu hrvatsku vojnu akciju, jer je time hrvatska strana direktno prekršila dogovoreno primirje i zato je morala da vrati svoje jedinice na polazne položaje izvan Medačkog džepa, koji je iza sebe ostavila potpuno uništen i bez stanovnika, Tuđman je kao „žrtvenog jarca” smenio Rahima Ademija, koji – kako je pokazalo ovo suđenje, a on sve vreme to tvrdio – nije ni komandovao spornom vojnom akcijom. Bio je to, u stvari, još jedan primer koji je pokazivao da u Hrvatskoj vojsci lošije prolaze oficiri koji su u nju prebegli iz JNA, jer koliko god da su se trudili i po vojničkom znanju bili kvalitetniji ona druga strana – vezana ideološki za hrvatsku emigraciju na čijem čelu je bio tadašnji ministar odbrane Gojko Šušak – nije im verovala.

Videlo se to i tokom ovog suđenja, kada su i sami optuženi generali prebacivali odgovornost za zločine jedan na drugog.

Ademijeva odbrana ipak je uspela da dokaže da je i u ovom slučaju postojala dvostruka linija komandovanja, inače karakteristična za vođenje ne samo ratnih operacija sa hrvatske strane čime se prikrivala prava suština i odgovornost onih koji su to radili. Sličnom metodom počinjeni su i drugi najteži ratni zločini sa hrvatske strane i u Hrvatskoj i na tlu Bosne i Hercegovine. U ovom slučaju fasada bez stvarnog uticaja bio je Rahim Ademi.

Prvostepena presuda kojom je osuđen samo Norac nije i kraj ove tragične ratne priče iza koje je ostao potpuno opustošen prostor poznat kao Medački džep nedaleko od Gospića, u kojem su temeljito uništena sva mesta do tada generacijama naseljena Srbima. Pokazalo se, naime, da ni posle 15 godina od tih zločina još nije optužen ni jedan njihov neposredni počinilac od kojih su neka imena „isplivala” i tokom ovog suđenja, a koje su identifikovali sami njihovi saborci. Zašto hrvatsko pravosuđe nije već znatno ranije krenulo protiv njih, ostaje da se nagađa, a pitanje je da li bi se za ratne zločine u Medačkom džepu uopšte i sudilo da takav nalog nije direktno stigao iz Haga s pratećom optužnicom i prikupljenim dokazima.

Radoje Arsenić

-------------------------------------------------

Medalje za Medački džep

Baš na dan objavljivanja presude za počinjene ratne zločine Hrvatske vojske u Medačkom džepu, zagrebačke novine objavljuju vest da će predsedniku RH i vrhovnom komandantu Oružanih snaga RH Stjepanu Mesiću biti predloženo da se uvedu nove medalje za učestvovanje u vojnim akcijama tokom proteklog rata, među kojima i za ovu u Medačkom džepu koju su i predstavnici mirovnih snaga Unprofora nazvali akcijom „spaljena zemlja”.

Do sada su medalje dodeljene učesnicima tri vojne akcije – Bljesak, Oluja i Leto 95. Inicijator ovog predloga da se medalje dodele i za akciju Medački džep general Ante Kotromanović, inače blizak SDP-u, o tome kaže: „Akcija je bila legitimna, a posao je pravne države da utvrdi i kazni pojedince koji su napravili nešto nečasno.”

[objavljeno: 31/05/2008.]