Izložba Svetog Save: Predmeti sa Hilandara u Beogradu
Srpska pravoslavna crkva (SPC) je danas najavila da će u Galeriji Srspke akademije nauka i umetnosti (SANU) u Beogradu od petka, 15. maja, do 19. jula, povodom 850 godina od rođenja Svetog Save, biti izložene neki od najznačajnijih predmeta iz Carske lavre Manastira Hilandar na Svetoj Gori.
Predmete vezane za život prvog srpskog arhiepiskopa u sredu će na aerodromu "Nikola Tesla" dočekati patrijarh SPC Porfirije i najviši predstavnici države, uz crkvene i državne počasti, ističe se u saopštenju.
Na izložbi će biti predstavljena mozaična ikona Bogorodice Odigitrije, pred kojom je "usnuo u Gospodu Stefan Nemanja, u monaštvu proslavljen kao Sveti Simeon Mirotočivi".
Ta ikona, rad solunskih majstora s kraja 12. veka, najstarija je u riznici Hilandara, piše u saopštenju i da je "sam Sveti Save posvedočio u Žitiju Svetog Simeona - monah Simeon tražio na samrti ikonu Bogorodice da pred njom preda duh svoj Gospodu".
Biće predstavljena i ikona Bogorodice Mlekopitateljnice (Galaktotrofuse) - svetinja Savine isposnice u Kareji, na Svetoj Gori.
"Po poznijem predanju, tu ikonu je naslikao Sveti apostol i jevanđelist Luka, a Sveti Sava ju je tokom svog putovanja u Svetu zemlju dobio u manastiru Svetog Save Osvećenog u Jerusalimu, zajedno sa patericom (štapom) Svetog Save i ikonom Bogorodice Trojeručice, prema zaveštanju osnivača Svetog Save Osvećenog u VI veku", navodi SPC.
Na izložbi će biti i ikona Hrista Pantokratora, remek-delo vizantijskog slikarstva, datirana u 1260. godinu, ikona Svetog Save i Svetog Simeona iz 15. veka, kao i replika Hilandarskog igumanskog štapa, dar Aleksija III Anđela, poreklom iz Carigrada, iz 1199. godine, izrađenog od abonosa, jaspisa, srebra, pozlata, dragog i poludragog kamenja.
"Sveti Sava je hilandarski igumanski štap dobio od vizantijskog cara Aleksija III Anđela prilikom svog boravka u carskoj prestonici 1199. godine, kao simbol potvrde da novoosnovani srpski manastir i njegovo bratstvo na Atosu imaju pravo da samostalno postavljaju naredne, izabrane starešine manastira", piše u saopštenju.
Za hilandarsko bratstvo je, kako se dodaje, taj čin bio od velikog značaja, budući da je dotadašnja praksa na Atosu prilikom postavljanja novog igumana manastira podrazumevala njegov odlazak na carigradski dvor da bi potvrdu dobio od samog cara Vizantije.
Biće izložena i replika Paterice Svetog Save Osvećenog koju je tokom svog prvog pokloničkog putovanja u Svetu zemlju, 1229. godine, Sveti Sava dobio u Velikoj lavri Svetog Save osvećenog.
"Sveto predanje kaže da je pre svoje smrti Sava Osvećeni odredio da se njegov štap – paterica postavi uz ikonostas glavne crkve njegovog manastira i prorekao da će sa Zapada doći njegov imenjak, monah 'carskog roda' koji će uzeti njegovu patericu", navodi se u saopštenju.
Na izložbi će biti i Karejski tipik, prepis iz prve četvrtine 13. veka, osnivački akt kojim su propisana pravila posta i bogosluženja za Isposnicu Svetog Save Osvećenog u Kareji, kao i replika Ikone Bogorodice Trojeručice, "paladijum sve Srpske zemlje, a bila joj je posvećena i Katedralna crkva u Skoplju".
"Sveto predanje nas uči da je pripadala Svetom Jovanu Damaskinu, čija se odsečena desnica iscelila posle molitve pred njom. Sveti Sava je ovu ikonu doneo iz Damaska, a docnije je izvesno vreme bila i u Manastiru Studenici, odakle je na čudesan način, 1661. godine dospela na Svetu Goru, pred Manastir Hilandar. Ikona Bogorodice Trojeručice nalazi se u naosu glavne manastirske crkve u proskinitaru uz istočnu stranu jugozapadnog stuba, kraj igumanskog trona", objašnjava SPC.
(Beta, 12.05.2026)
