Plaže Dana D, Olimp i drevne japanske prestonice dobili status svetske baštine UNESCO
Plaže na severu Francuske na koje su se iskrcale savezničke snage tokom Drugog svetskog rata, legendarna planina Olimp u Grčkoj i drevne japanske prestonice Asuka i Fudživara uvrštene su danas na listu svetske baštine UNESCO-a na sastanku Komiteta te organizacije Ujedinjenih nacija u Južnoj Koreji, gde se razmatraju desetine kandidatura.
Komitet UNESCO-a, koji zaseda u gradu Busanu do srede, na listu svetske baštine uneo je i prirodno područje Boma–Badingilo poznato po velikim migracijama u Južnom Sudanu, jedno od najvećih staništa kopnenih sisara u seobi na svetu i prvo dobro te zemlje koje je dobilo status svetske baštine.
Francuski lokalitet obuhvata pet plaža u Normandiji, Omaha, Juta, Svord, Gold i Juno, na kojima se 6. juna 1944. (takozvani Dan D) iskrcalo više od 150.000 savezničkih vojnika, kao i područje napada na Point di Hok. Sva ta mesta imala su ključnu ulogu u operaciji oslobađanja Zapadne Evrope od nacističke okupacije tokom Drugog svetskog rata.
Međunarodni savet za spomenike i lokalitete (ICOMOS), koji ocenjuje predloge za Komitet svetske baštine, naveo je da ova područja čuvaju brojne tragove istorijskih događaja - od nemačkih utvrđenja i pejzaža izmenjenih ratnim razaranjima do savezničkih lučkih objekata i potopljenih brodova. Ta mesta predstavljaju "događaj za koji se širom sveta smatra da je omogućio povratak slobode i označio početak trajnog mira na evropskom kontinentu".
ICOMOS je takođe pozvao na jači nadzor i dodatne mere zaštite, upozoravajući na moguće pretnje koje predstavljaju turizam, klimatske promene, rast nivoa mora i izgradnja vetroparkova u blizini tih područja.
Ahlem Garbi, stalna predstavnica Francuske pri UNESCO-u, rekla je da je iskrcavanje u Normandiji predstavljalo prekretnicu od globalnog sukoba ka posleratnom poretku zasnovanom na miru i bezbednosti, dodajući da status svetske baštine dobija dodatni značaj u vreme novih međunarodnih kriza i ratova.
"To je verovatno najveće pomorsko iskrcavanje koje je ikada izvedeno. Samo zbog toga zaslužuje da bude zapamćeno", rekao je istoričar Dejvid Edžerton u nedavnom intervjuu za Asošijeted pres.
Unošenje planine Olimp na listu predstavlja krunu dvanaestogodišnjih napora Grčke da obezbedi priznanje za svoju najvišu planinu, koja je prema grčkoj mitologiji bila sedište 12 olimpijskih bogova.
Planina, koja se uzdiže do 2.918 metara nadmorske visine, prema verovanju, bila je presto Zevsa, glavnog boga, a istovremeno je dom izuzetno bogatog biljnog i životinjskog sveta.
Evangelos Geroliolios, gradonačelnik opštine Dion–Olimp, koja se nalazi u podnožju planine, rekao je u nedavnom intervjuu za Asošiejted pres da uvrštavanje na listu donosi odgovornost da štite životnu sredinu, ukazujući na moguće posledice povećanog broja turista.
Odabrani lokaliteti u Japanu, u zapadnoj prefekturi Nara, obuhvataju 19 arheoloških nalazišta iz prestonica Asuka i Fudživara, koje datiraju od 6. do 8. veka. Na tim mestima Japan je uspostavio svoju prvu centralizovanu državu, po uzoru na kineske sisteme upravljanja. Na nalazištu su uglavnom pod zemljom sačuvani ostaci kraljevskih palata, državnih institucija, budističkih hramova i grobnica iz perioda prestonica koje su kasnije uticale na razvoj gradova Nare i Kjota.
Japanska premijerka Sanae Takači, poreklom iz Nare, napisala je na mreži Iks da se nada da će status svetske baštine doprineti razvoju turizma na tom području.
Jošijuki Aihara, profesor arheologije na Univerzitetu Nara, rekao je za Asošiejted pres da su ova nalazišta značajna jer pokazuju kako je drevna japanska država nastala pod uticajem Kine i Korejskog poluostrva.
"Ako zakopate lopatom oko metar ispod ovih pirinčanih polja, počinjete da nailazite na slojeve ruševina koji se protežu ovim područjem, iako običnim posetiocima to nije lako da shvate", rekao je Aihara, koji i dalje učestvuje u arheološkim iskopavanjima na lokalitetu.
Lokalitet Boma-Badingilo u Južnom Sudanu obuhvata ogromna močvarna područja, poplavne ravnice i savane čiji izgled oblikuju sezonske kiše i poplave. Kroz ovaj prostor se, prema procenama, kreće oko šest miliona belouhih kobova, tianga i Mongala gazela, koji u potrazi za hranom i vodom prelaze velike razdaljine u skladu sa promenama u prirodnom okruženju.
Područje je takođe stanište za slonove, lavove, geparde i druge divlje životinje, a vekovima predstavlja dom različitim etničkim zajednicama koje se bave stočarstvom, poljoprivredom i ribolovom, navodi UNESCO.
(Beta, 26.07.2026)
